Oceanz 3D Printing: ‘Wij vertalen kennis naar 3D-toepassingen alleen als we het verschil kunnen maken’

Blauwe ingrediënten en voedingsmiddelen? Los van blauwe M&M’s zie je het zelden. Precies dáárom print Oceanz 3D Printing in Ede blauwe machineonderdelen voor de voedingsmiddelenindustrie: ze vallen op en houden de productie dus veilig. Oceanz 3D Printing is echter in meerdere sectoren actief. Uit hun printers rollen ook andere kunststof- en metaalproducten: van robotgrijpers tot drone-onderdelen en specifieke medische hulpmiddelen. Directeur Erik van der Garde verklapt Oceanz’ motto: ‘We printen alleen als het lichter, beter, sneller of mooier kan.’
 
Aan de Maxwellstraat in Ede draaien de 3D-printers van Oceanz op volle toeren. Het bedrijf zag in 2010 het levenslicht, toen 3D-printen nog vooral ingezet werd voor hobbyproducten. Denk aan telefoonhoesjes, sleutelhangers en oorbellen. Drie jaar later stapte Erik van der Garde aan boord, gewapend met een opleiding Managementwetenschappen en een passie voor kennismanagement. ‘Hoe je kennis creëert en deelt om organisaties slimmer te maken, dat vind ik interessant.’ Diezelfde blik gebruikte hij bij Oceanz: waar kon 3D-printen klanten échte waarde leveren? Het antwoord was duidelijk: om verschil te maken, lag de koers richting business-to-business voor de hand.
 
Oceanen
Vooruitkijken zit in het DNA van Oceanz. Zelfs de bedrijfsnaam verwijst ernaar: ‘Tijdens mijn opleiding raakte ik gefascineerd door de Blue Ocean Theory,’ vertelt Van der Garde. ‘In de rode oceaan draait het om prijs en levertijd: daar zwemmen de haaien en is het bloed, zweet en tranen om te overleven. In de blauwe oceaan gaat het om de vraag van overmorgen.’ De blauwe oceaan is Oceanz’ speelveld. Toch beperkt het bedrijf zich daar niet toe: de paarse kleur in het logo – een eigen vondst – staat voor klanten die niet helemaal in de blauwe oceaan zwemmen, maar ook niet in de rode. Deze klanten hebben al een idee en Oceanz helpt dit idee om te zetten naar een prototype of een serie producten. ‘Dit noemen we de paarse oceaan. Daar stappen we graag in als we kansen zien.’
 
Lagen
Oceanz is marktleider in Nederland op het gebied van 3D-printen, ook wel additive manufacturing genoemd. Objecten worden laag voor laag opgebouwd uit 3D-modelgegevens. Heel anders dus dan bij conventionele technieken zoals frezen of zagen. ‘In plaats van materiaal weg te halen, voegen wij alleen materiaal toe waar nodig,’ legt Van der Garde uit. Dat maakt het proces niet alleen duurzamer – er ontstaat nauwelijks afval – maar biedt ook ontwerpvrijheid. Zelfs de meest complexe vormen zijn eenvoudig te realiseren. Bovendien is het proces flexibel en snel, geschikt voor maatwerk en series. ‘Daardoor hoeft een klant geen grote voorraden meer aan te leggen. Je bestelt gewoon één, tien of honderd stuks, precies wat je nodig hebt.’
 
Service
‘Voor veel mensen is het printen bijzonder,’ vertelt Van der Garde, ‘maar voor ons is dat de basis. Het verschil maken we met onze service.’ Die service begint met advies: is het idee geschikt en is printen de slimste oplossing? Als het model groen licht krijgt, verhuist het naar het 3D-printmachinepark. Dat kan gaan om één enkel prototype of om een complete serie. Vaak bouwen klanten stap voor stap hun productprogramma uit, maar de drempel blijft laag: ook wie één onderdeel nodig heeft, kan terecht. Qua materialen is de keuze groot. Materialen als nylon, carbon, titanium en RVS kunnen allemaal worden geprint. ‘In de praktijk komt het dus neer op twee hoofdroutes: kunststof en metaal,’ aldus Van der Garde. Na het printen volgen het afkoelen, uitpakken, nabewerken en de kwaliteitscontrole. ‘Dat hele servicepalet hebben we in huis.’
 
Impact
Kwaliteit is hét fundament bij Oceanz. Als eerste 3D-printbedrijf in Nederland werd hun kwaliteitssysteem bekroond met ISO 9001 en later met ISO 13485 voor de medische wereld. Daarmee voldoet Oceanz aan de strengste normen. Inmiddels ligt diezelfde lat net zo hoog in de industrie en food. ‘Zo kunnen we in al die markten verschil maken voor onze klanten,’ zegt Van der Garde. Bij Oceanz draait het namelijk niet om printen om het printen. Het bedrijf is steeds selectiever geworden: elke opdracht begint met de vraag of 3D-printen echt impact maakt. ‘We printen alleen als het lichter, beter, sneller of mooier kan. Anders moet je het gewoon níet printen – dan is een andere techniek passender.’ Daarmee werd wat in 2013 nog een ‘nice-to-have’ was, een ‘need-to-have’.
 
Toepassingen
In de maakindustrie vertaalt 3D-printen zich naar concrete toepassingen: machineonderdelen voor apparaten en gereedschap, auto-onderdelen die voldoen aan de hoogste prestatie-eisen en lichtgewicht drone-onderdelen die sterk én aerodynamisch zijn.
Die toegevoegde waarde bewijst zich net zo goed in de foodsector. Denk aan robotgrijpers — de zogeheten end-of-arm tooling. ‘Een gevulde koek vraagt bijvoorbeeld om een andere grijper dan een zak chips,’ legt Van der Garde uit. Het resultaat: robots gaan langer mee, grijpers zijn sneller te wisselen én preciezer in gebruik.
 
De medische wereld is de derde tak van sport waarop Oceanz zich richt. Zusterbedrijf Oceanz 3D Medical Models maakt patiëntspecifieke hulpmiddelen. Of het nu gaat om een kaak-, rug- of knieoperatie: 3D-geprinte onderdelen maken het werk van chirurgen, tandtechnici en onderzoekers efficiënter en nauwkeuriger. Ook de patiënt profiteert daarvan. De ingreep duurt korter, er is minder narcose nodig en de zorg kan vaak dichter bij huis. Kortere ingrepen verlagen bovendien de kosten en verminderen de druk op de zorg. ‘Als je kijkt naar de arbeidsproductiviteit in de zorg, kunnen wij daar enorm aan bijdragen.’
 
Accelerator
Soms weet een klant wat hij wil bereiken, maar nog niet hóe. ‘Dáár begint innovatie,’ zegt Van der Garde. Dat zijn die ‘blauwe oceanen’. Met nieuwe materialen, technieken en modellen helpt Oceanz klanten hun doelen te realiseren. ‘3D-technologie is voor veel bedrijven een manier om te innoveren. Wij kunnen daarbij de accelerator in hun innovatieproces zijn. Tegelijk worden we zelf uitgedaagd om mee te bewegen.’ Zo dwong de groeiende vraag naar drones vanuit Defensie hen om verder in te zoomen. ‘We maakten al drone-onderdelen, maar nu kijken we nog scherper: kunnen we die nóg sterker of beter maken? Zo word je vanzelf de innovatie ingezogen.’
 
Automatiseren
Dat zo’n ‘blauwe-oceaanontwikkeling’ zelfs letterlijk blauw kan zijn, ondervond Oceanz een paar jaar geleden. ‘In de foodsector was vraag naar blauwe onderdelen. Slijt er een stukje af, valt het immers meteen op,’ vertelt Van der Garde. ‘Toen we daarmee begonnen, had niemand zo’n grondstof. Iedereen verklaarde ons voor gek.’ Inmiddels is blauw dé standaard in de Nederlandse foodindustrie. Innovatie betekent ook slimmer werken. Waar geprinte modellen vroeger met de hand werden gecontroleerd en gesorteerd, doet nu een geautomatiseerd systeem dat werk. ‘We pakken de modellen uit, leggen ze op de band en het systeem doet de rest,’ zegt Van der Garde. Het herkent het product, voert een kwaliteitscontrole uit en stuurt het naar het juiste station, bijvoorbeeld voor nabewerken of direct door als eindproduct. Elk station is voorzien met een eigen instructiescherm. ‘Zo maken we ons proces leaner, verhogen we de productiviteit én vangen we de krapte op de arbeidsmarkt op.’
 
Kennis
Als gespecialiseerde mkb-onderneming heeft Oceanz veel kennis in huis. ‘Maar alleen red je het niet als bedrijf,’ zegt Van der Garde. ‘We zijn onderdeel van een netwerk. Wat we niet weten, halen we op bij partners of klanten.’ In de medische wereld zie je dat goed: ‘Wij leveren wat een ziekenhuis nodig heeft, maar de arts heeft de meeste kennis. Onze rol is die kennis vertalen naar toepassingen.’ Van der Garde zou ook graag goede samenwerkingen met het onderwijs zien. Een mooi voorbeeld daarvan vond hij het Makerslab dat tijdelijk bij Oceanz huisde tijdens de bouw van het Technova College. ‘Daar maakten studenten kennis met 3D-printen, VR en nieuwe technologieën. Precies zo zou het moeten gaan. Prikkel studenten om theorie naar praktijk te brengen. Nodig bedrijven uit, organiseer gastlessen. Wij kunnen bedrijfskundestudenten laten zien hoe wij de Blue Ocean Strategy toepassen. Durf als opleiding te innoveren, dan sluit je vanzelf beter aan op de praktijk.’
 
Transitie
Begin jaren 2010 dacht men dat in elke huiskamer een 3D-printer zou staan. ‘Dat bleek onzin,’ zegt Van der Garde lachend. ‘De techniek is echter volwassen en steeds meer gebruikers zien hoe geschikt 3D-printen is.’ Vanuit die fase maakt Oceanz de transitie door van klassiek maakbedrijf naar digitale fabrikant. ‘Tien jaar geleden was 3D-printen super hip, nu is het een commodity. Voor ons is printen geen doel op zich, maar een middel om digitale productie mogelijk te maken.’ Dat sluit aan bij de nieuwe generatie technisch-medische specialisten die digitaal zijn opgeleid. Met 3D-techniek kunnen zij de zorg goedkoper en duurzamer maken en zo een antwoord bieden op de arbeidstekorten in de zorg.
 
Trots
‘Waar ik trots op ben? Op ons personeel,’ zegt Van der Garde zonder spoortje twijfel. Toen hij de 3D-printwereld instapte, dacht hij dat alles vo
lledig geautomatiseerd zou zijn. ‘Toch blijkt de menselijke factor enorm groot. Ons team maakte al die transities mee en legde telkens de lat hoger.’ Veel van de mensen komen uit de regio. ‘Bij Oceanz werkt veel lokaal personeel. Ik vind het belangrijk dat zij zich onderdeel voelen van Regio Foodvalley. We mogen trots zijn op deze regio. Het is een prachtige plek, qua omgeving én qua ondernemers. We kunnen veel meer met elkaar dan we laten zien. Terwijl veel funding naar het zuiden of westen gaat, heeft juist deze regio zóveel te bieden.’
 
Kader:
Dit artikel komt uit de achtste editie van het online magazine Innovatiemonitor Regio Foodvalley. Meer inspirerende verhalen van innovatieve ondernemers lezen? Kijk dan op:
https://innovatiemonitor.regiofoodvalley.nl